Krystyna Czerni

Ur. 1957 w Gliwicach, krytyk i historyk sztuki. Autorka ponad 300 recenzji, esejów, wywiadów oraz tekstów naukowych publikowanych m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Odrze”, „Res Publice”, „Znaku”, „Przekroju”, czasopismach specjalistycznych oraz katalogach wystaw.

W latach 80. XX wieku jej artykuły towarzyszyły ruchowi kultury niezależnej. W latach 1992-96 była członkiem redakcji miesięcznika „Znak”, gdzie redagowała dodatek poświęcony kulturze współczesnej. W Telewizji Kraków zrealizowała ok. 60 odcinków autorskiego cyklu „Album Krakowskiej Sztuki” oraz wiele scenariuszy telewizyjnych i reportaży kulturalnych. O wartości tych programów świadczy fakt, że ich emisja była wielokrotnie powtarzana – ostatnio w TVP Kultura.

W latach 1998-2001 Czerni współpracowała z redakcją międzynarodowego tygodnika „Wielcy Malarze” (Edition Cobra, Paryż) jako autorka kilkanastu numerów poświęconych malarzom polskim, które zostały przetłumaczone na kilka języków obcych. Edytorka pism zebranych prof. Mieczysława Porębskiego (od 2002 roku ukazały się 4 tomy – kolejne w przygotowaniu), nowej edycji wywiadów Zbigniewa Podgórca z Jerzym Nowosielskim (2009), korespondencji Tadeusza Różewicza i Jerzego Nowosielskiego (2009) oraz tomu rozmów z Jerzym Nowosielskim (2012).

Krystyna Czerni jest ponadto współautorką tomów: Nie tylko o sztuce. Rozmowy z profesorem Mieczysławem Porębskim (1992), Art from Poland 1945-1996 (1997) oraz autorką książek: Rezerwat sztuki (2000), Tadeusz Kantor. Malarstwo i teatr. Przewodnik po twórczości artysty (2002), Nowosielski (2006), Nietoperz w świątyni. Biografia Jerzego Nowosielskiego (2011).

W jej dorobku znajdują się publikacje o najważniejszych postaciach polskiej sztuki XX wieku (Józef Czapski, Artur Nacht-Samborski, Jonasz Stern, Maria Jarema, Jadwiga Maziarska, Tadeusz Kantor, Kazimierz Mikulski, Jerzy Nowosielski, Stefan Gierowski, Jan Dziędziora, Alina Szapocznikow, Andrzej Wróblewski, Jan Lebenstein, Jerzy Bereś, Maria Pnińska-Bereś, Stanisław Rodziński, Stasys Eidrigevičius, Jarosław Modzelewski, Leon Tarasewicz i wielu innych).

Od kilkunastu lat Czerni poświęca szczególną uwagę postaci Jerzego Nowosielskiego – wybitnego malarza i prawosławnego myśliciela. Wydała jego biografię, gromadzi związane z nim materiały i świadectwa, ze szczególnym uwzględnieniem twórczości sakralnej. Równolegle opracowuje, podając stopniowo do druku, bogatą korespondencję malarza z wybitnymi postaciami kultury, takimi jak prof. Ryszard Przybylski, Tadeusz Różewicz, ks. Jerzy Klinger. Obecnie pracuje nad monografią monumentalnych realizacji sakralnych Nowosielskiego.

Czerni jest członkinią Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA), Towarzystwa Przyjaciół Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego w Krakowie oraz Stowarzyszenia „Maj 77″ (zrzeszającego dawnych działaczy opozycji antykomunistycznej – członków Studenckiego Komitetu Solidarności). W 2007 roku Prezydent RP odznaczył ją Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za działalność opozycyjną w latach 70.

W 2009 roku „w uznaniu nieocenionych zasług dla kultury polskiej” otrzymała Nagrodę Specjalną ministra kultury i dziedzictwa narodowego, a w 2012 roku została laureatką dorocznej nagrody miesięcznika „Nowe Książki” za biografię Jerzego Nowosielskiego oraz Nagrody im. Kazimierza Wyki.